Bazen gün içerisinde belirgin bir problem olmadığı halde kişi kendisini huzursuz hissedebilir. İşler yolunda görünüyor, önemli bir sorun yaşanmıyor ve günlük hayat olağan biçimde devam ediyor olabilir. Buna rağmen içeride tarif edilmesi zor bir sıkışma, gerginlik veya huzursuzluk hissi ortaya çıkabilir.
“İçimde sebepsiz bir sıkıntı var.”
“Durduk yere içim daralıyor.”
“Her şey normal ama rahatlayamıyorum.”
“Sanki kötü bir şey olacakmış gibi hissediyorum.”
gibi ifadeler bu deneyimi anlatmak için sık kullanılabilir.
Sebepsiz iç sıkıntısı, tek başına belirli bir psikolojik rahatsızlığın veya tanının göstergesi değildir. Yoğun stres, zihinsel yük, belirsizlik, uyku düzenindeki değişiklikler, ilişkisel zorlanmalar, kişinin duygularını uzun süre geri plana atması veya fiziksel sağlıkla ilişkili bazı durumlar bu tür bir huzursuzluk hissine eşlik edebilir.
Bu nedenle “Sebepsiz iç sıkıntısı neden olur?” sorusuna tek bir cevap vermek yerine, bu hissin ne zaman ortaya çıktığına, ne kadar sürdüğüne, hangi durumlarda arttığına ve günlük yaşamı nasıl etkilediğine bakmak daha anlamlıdır.
Sebepsiz İç Sıkıntısı Nedir?
İç sıkıntısı günlük dilde kullanılan oldukça geniş bir ifadedir.
Kişi bunu:
- iç daralması,
- huzursuzluk,
- nedensiz gerginlik,
- yerinde duramama,
- göğüste sıkışma hissi,
- kötü bir şey olacakmış gibi hissetme,
- rahatlayamama,
- zihinsel olarak sürekli tetikte olma
şeklinde tarif edebilir.
Bazı kişilerde bedensel hisler ön plandayken bazı kişiler daha çok zihinsel bir huzursuzluk tarif eder.
Bir kişi:
“İçim daralıyor.”
derken aslında yoğun bir zihinsel yük yaşayabilir.
Başka biri ise:
“Bir şey olacakmış gibi hissediyorum ama nedenini bilmiyorum.”
şeklinde daha çok belirsizlik ve kaygı deneyiminden söz ediyor olabilir.
Bu nedenle “iç sıkıntısı” tek başına belirli bir psikolojik süreci tarif eden teknik bir terim değildir.
İçimde Sebepsiz Bir Sıkıntı Var: Gerçekten Sebepsiz Olabilir mi?
Kişinin yaşadığı iç sıkıntısının nedenini hemen fark edememesi oldukça mümkündür.
Ancak nedeni fark edilmemiş olması, mutlaka hiçbir neden bulunmadığı anlamına gelmez.
Gün içerisinde küçük görünen birçok stres kaynağı birikebilir.
İş yükü.
Yetiştirilmesi gereken görevler.
İlişkilerde yaşanan küçük kırgınlıklar.
Maddi konular.
Geleceğe ilişkin belirsizlikler.
Aile sorumlulukları.
Kişinin kendisinden yüksek beklentileri.
Bunların her biri tek başına çok önemli görünmeyebilir. Ancak uzun süre boyunca birlikte devam ettiklerinde kişinin zihinsel ve duygusal kaynaklarını zorlayabilir.
Kişi:
“Ortada büyük bir problem yok.”
diye düşünebilir.
Fakat yaşamındaki çok sayıda küçük yükün toplam etkisini fark etmek daha zor olabilir.
Bu nedenle sebepsiz iç sıkıntısı bazen gerçekten nedensiz olmaktan çok, nedeni henüz açık biçimde fark edilmemiş bir huzursuzluk deneyimi olabilir.
Durduk Yere İçim Neden Daralıyor?
“Durduk yere içim daralıyor” ifadesi, bu konuda sık kullanılan doğal sorgulardan biridir.
İç daralması bazen belirli bir düşüncenin ardından ortaya çıkabilir.
Örneğin kişi:
“Yarınki toplantıyı düşününce içim daralıyor.”
diyebilir.
Bazı zamanlarda ise belirgin bir düşünce bulunmaz.
Kişi yalnız kalınca veya yoğun bir gün sona erdiğinde huzursuzluğu daha fazla fark edebilir.
Bunun nedenlerinden biri gün içerisinde dikkatin sürekli dışarıya yönelmiş olması olabilir.
İş, telefon, sosyal ilişkiler ve sorumluluklar kişinin zihnini sürekli meşgul eder.
Ortam sakinleştiğinde ise gün içerisinde geri planda kalan düşünceler veya duygular daha görünür hale gelebilir.
Bu nedenle bazı kişiler iç sıkıntısını özellikle:
- akşam saatlerinde,
- yatmadan önce,
- yalnız kaldığında,
- yoğun bir dönemin hemen ardından
daha belirgin hissedebilir.
İç Sıkıntısı ile Kaygı Aynı Şey midir?
Her zaman değil.
İç sıkıntısı günlük dilde kullanılan geniş bir ifadedir. Kaygı ise gelecekte gerçekleşebileceği düşünülen bir risk, tehdit veya belirsizlikle ilişkili zihinsel, duygusal ve bedensel tepkileri ifade edebilir.
Kişi kaygılı olduğunda:
“Ya kötü bir şey olursa?”
“Ya bunu başaramazsam?”
“Ya bir problem çıkarsa?”
gibi daha belirgin düşünceler yaşayabilir.
İç sıkıntısında ise bazen kişi neden huzursuz olduğunu tam olarak tanımlayamayabilir.
Ancak iki deneyim birbirine eşlik edebilir.
Örneğin kişi önce yalnızca:
“İçimde garip bir huzursuzluk var.”
diye fark edebilir.
Bir süre düşündüğünde bunun yaklaşan bir karar, ilişki problemi veya geleceğe ilişkin belirsizlikle bağlantılı olduğunu görebilir.
Bu nedenle iç sıkıntısı yaşayan herkesin kaygı bozukluğu olduğu söylenemez.
İç Sıkıntısı ve Kötü Bir Şey Olacakmış Hissi
Bazı kişiler iç sıkıntısını özellikle:
“Sanki kötü bir şey olacakmış gibi hissediyorum.”
şeklinde tarif eder.
Ortada belirgin bir tehlike bulunmasa bile kişi zihinsel veya bedensel olarak tetikte hissedebilir.
Bu deneyim sırasında zihin:
“Bir şey var ama ne olduğunu bilmiyorum.”
gibi bir belirsizlik yaşayabilir.
Kişi daha sonra bu hissin nedenini bulmaya çalışabilir.
Sağlığını düşünür.
İlişkilerini düşünür.
İşini düşünür.
Gelecekte yaşanabilecek ihtimalleri gözden geçirir.
Bu arayış bazen rahatlatmak yerine yeni kaygı senaryoları oluşturabilir.
Dolayısıyla kötü bir şey olacak hissinin varlığı, gerçekten kötü bir olayın yaklaşmakta olduğu anlamına gelmez.
Daha çok kişinin o anda yaşadığı zihinsel ve bedensel uyarılmışlığın nasıl yorumlandığı önemlidir.
Sürekli İç Sıkıntısı Neden Olur?
Kısa süreli iç sıkıntısı ile günler veya haftalar boyunca devam eden huzursuzluk aynı biçimde değerlendirilmemelidir.
Sürekli iç sıkıntısı yaşayan bir kişide birçok alan birlikte ele alınabilir.
Örneğin:
- uzun süren stres,
- iş veya eğitim baskısı,
- geleceğe ilişkin belirsizlikler,
- ilişki problemleri,
- uyku düzensizliği,
- dinlenmeye yeterince alan ayırmamak,
- zihnin sürekli olumsuz ihtimallerle meşgul olması,
- kişinin ihtiyaçlarını uzun süre geri plana atması
gibi etkenler bu deneyime eşlik edebilir.
Ancak sürekli iç sıkıntısını otomatik olarak psikolojik bir nedene bağlamak da doğru değildir.
Özellikle yeni başlayan veya belirgin fiziksel yakınmalarla birlikte görülen durumlarda uygun tıbbi değerlendirme de gerekebilir.
Sabahları İç Sıkıntısı Neden Olabilir?
Bazı kişiler özellikle sabah uyandıklarında içlerinde açıklayamadıkları bir sıkıntı olduğunu fark edebilir.
Gün başlamadan önce yapılması gereken işler, yaklaşan sorumluluklar veya henüz çözülmemiş problemler zihinde hızlı biçimde aktif hale gelebilir.
Kişi daha yataktan kalkmadan:
“Bugün çok şey yapmam gerekiyor.”
“Bu işi nasıl yetiştireceğim?”
“Dünkü problem bugün tekrar olacak mı?”
diye düşünmeye başlayabilir.
Bazı kişilerde ise belirgin bir düşünce bulunmaz ve yalnızca bedensel bir huzursuzluk hissedilir.
Sabah iç sıkıntısının sürekli hale gelmesi durumunda uyku kalitesi, genel duygudurum, stres düzeyi ve fiziksel sağlık gibi farklı alanların birlikte değerlendirilmesi daha anlamlıdır.
Akşamları İç Sıkıntısı Neden Artabilir?
Gündüz saatlerinde kişi iş veya sorumluluklarla meşgulken huzursuzluğunu daha az fark edebilir.
Akşam olduğunda dış uyaranlar azalır.
Bu kez zihin gün içerisinde ertelenmiş konulara dönebilir.
“Bugün ne yaptım?”
“Yarın ne olacak?”
“Bu ilişki nereye gidiyor?”
“Verdiğim karar doğru muydu?”
gibi düşünceler ortaya çıkabilir.
Özellikle sürekli düşünme eğilimi olan kişilerde akşam saatleri zihinsel yoğunluğun arttığı bir zaman dilimine dönüşebilir.
Bu deneyim size tanıdık geliyorsa Zihnimi Susturamıyorum: Zihin Neden Sürekli Düşünür? başlıklı yazıda tekrarlayıcı düşünceler, belirsizlik ve zihinsel yük daha ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır.
Stres Sebepsiz İç Sıkıntısına Neden Olabilir mi?
Stresin nedeni her zaman tek ve belirgin bir olay değildir.
Bazen kişinin hayatında çok sayıda küçük stres kaynağı bulunur.
Her biri tek başına yönetilebilir görünür.
Ancak toplam yük zaman içerisinde artabilir.
Örneğin kişi:
işte yoğunluk,
evde sorumluluk,
ailede yaşanan küçük problemler,
maddi belirsizlikler,
uykusuzluk
ile aynı dönemde uğraşıyor olabilir.
Kişi bu durumların hiçbirini “büyük kriz” olarak görmediği için:
“Aslında stresli olmam için bir neden yok.”
diye düşünebilir.
Oysa stresin toplam etkisi kişinin ne kadar büyük bir olay yaşadığıyla değil, mevcut kaynaklarının ne kadar zorlandığıyla da ilişkilidir.
Bastırılan Duygular İç Sıkıntısı Yapar mı?
“Bastırılmış duygular iç sıkıntısının kesin nedenidir.” şeklinde bir ifade kullanmak doğru değildir.
Ancak kişinin uzun süre boyunca bazı duygularına alan bırakmaması, yaşadığı deneyimleri fark etmesini zorlaştırabilir.
Örneğin kişi:
“Buna üzülmemeliyim.”
“Şimdi kızmanın sırası değil.”
“Bunu düşünürsem daha kötü olur.”
“Ben güçlü durmalıyım.”
gibi düşüncelerle bazı duygularını sürekli geri plana atabilir.
Bu durumda kişi açık biçimde:
“Üzgünüm.”
veya:
“Öfkeliyim.”
demek yerine daha genel bir huzursuzluk tarif edebilir.
“İçim sıkılıyor ama nedenini bilmiyorum.”
Bu her iç sıkıntısının altında bastırılmış bir duygu bulunduğu anlamına gelmez.
Ancak kişinin son dönemde yaşadığı duygulara ne kadar alan açabildiğini değerlendirmek bazen yararlı olabilir.
Zihinsel Yorgunluk İç Sıkıntısını Artırabilir mi?
Zihinsel yorgunluk her zaman fiziksel yorgunluk kadar kolay fark edilmez.
Kişi bütün gün oturarak çalışmış olabilir ancak aynı anda:
karar vermiş,
sorun çözmüş,
insanlarla iletişim kurmuş,
geleceği planlamış,
birçok görevi takip etmiş
olabilir.
Bütün bunlar zihinsel kaynak kullanır.
Kişi akşam eve geldiğinde fiziksel olarak fazla hareket etmemiş olsa bile kendisini oldukça yorgun hissedebilir.
Zihin yeterince dinlenemediğinde küçük belirsizlikler veya günlük sorunlar daha zorlayıcı hale gelebilir.
İç sıkıntısı bu dönemlerde daha görünür olabilir.
İç Sıkıntısı ve Sürekli Düşünmek
Bazı kişilerde iç sıkıntısıyla birlikte yoğun bir düşünme döngüsü ortaya çıkabilir.
Kişi önce huzursuzluk hisseder.
Sonra:
“Neden böyle hissediyorum?”
diye düşünür.
Kesin bir cevap bulamayınca farklı ihtimalleri araştırır.
“Sağlığımla mı ilgili?”
“İşim yüzünden mi?”
“İlişkimde bir problem mi var?”
“Bende bir şey mi var?”
Bu sorular arttıkça kişi daha fazla huzursuz olabilir.
Böylece:
İç sıkıntısı → neden arama → olumsuz ihtimaller → daha fazla huzursuzluk
şeklinde bir döngü oluşabilir.
Burada kişinin yaşadığı durumu hiç düşünmemesi gerekmez.
Daha çok düşünmenin gerçekten yeni bir bilgi üretip üretmediğine bakılabilir.
İç Sıkıntısı ile Mutsuzluk Aynı Şey midir?
Hayır.
Mutsuzluk ile iç sıkıntısı birlikte görülebilir ancak aynı deneyimi ifade etmez.
Mutsuzlukta daha çok:
- üzüntü,
- keyifsizlik,
- hayal kırıklığı,
- yaşamdan yeterince tatmin olmama
ön plana çıkabilir.
İç sıkıntısında ise:
- huzursuzluk,
- gerginlik,
- yerinde duramama,
- açıklanamayan daralma,
- kötü bir şey olacakmış hissi
daha belirgin olabilir.
Elbette kişi aynı anda hem mutsuz hem huzursuz hissedebilir.
Uzun süredir devam eden keyifsizlik ve genel duygudurum değişikliklerini daha ayrıntılı incelemek için Sürekli Mutsuz Hissetmek Neden Olur? başlıklı içerik okunabilir.
İç Sıkıntısı Depresyon Belirtisi midir?
İç sıkıntısı tek başına depresyon tanısı anlamına gelmez.
Depresif yaşantılarda bazı kişiler huzursuzluk, keyifsizlik veya içsel daralma hissedebilir.
Ancak depresyon değerlendirmesi yalnızca iç sıkıntısına bakılarak yapılmaz.
Duygudurum, ilgi ve keyif, enerji, uyku, iştah, dikkat, kişinin kendisine yönelik düşünceleri ve günlük işlevler gibi daha geniş alanlar birlikte değerlendirilir.
Benzer şekilde iç sıkıntısı yaşayan herkesin depresif bir süreç yaşadığı da söylenemez.
Bu nedenle kişinin internet üzerindeki belirti listelerinden hareketle kendisine tanı koyması uygun değildir.
İç Sıkıntısı Panik Atak mıdır?
Hayır.
İç sıkıntısı ile panik atak aynı şey değildir.
Panik atakta yoğun korku veya rahatsızlık hissi genellikle kısa sürede belirgin biçimde yükselir ve buna çarpıntı, nefes darlığı, terleme, titreme veya kontrolü kaybetme korkusu gibi bedensel ve zihinsel belirtiler eşlik edebilir.
İç sıkıntısı ise daha uzun süreli, düşük veya orta yoğunlukta bir huzursuzluk şeklinde yaşanabilir.
Bununla birlikte kişi iç sıkıntısına eşlik eden bedensel belirtileri panik şeklinde yorumlayabilir.
Yeni başlayan, şiddetli göğüs ağrısı, belirgin nefes darlığı, bayılma veya başka ciddi fiziksel belirtiler bulunuyorsa bunları otomatik olarak psikolojik kabul etmek doğru değildir; gerekli tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.
İç Sıkıntısı Fiziksel Nedenlerle İlişkili Olabilir mi?
Evet.
Huzursuzluk, çarpıntı, titreme, enerji değişiklikleri veya iç daralması gibi yakınmalar yalnızca psikolojik süreçlerle ilişkili değildir.
Örneğin uyku eksikliği, aşırı kafein tüketimi, bazı ilaçların etkileri veya farklı fiziksel sağlık durumları kişide huzursuzluk hissi oluşturabilir.
Bu nedenle özellikle:
- yeni başlayan,
- alışılmadık derecede yoğun,
- belirgin fiziksel belirtilerle birlikte görülen,
- kişinin günlük yaşamını önemli ölçüde etkileyen
durumlarda gerekli hekim değerlendirmesi göz ardı edilmemelidir.
Psikolog fiziksel muayene yapmaz ve tıbbi hastalıkları dışlayamaz.
Kafein İç Sıkıntısını Artırabilir mi?
Kafeinin etkisi kişiden kişiye değişebilir.
Kahve, enerji içecekleri veya yüksek miktarda kafein içeren ürünler bazı kişilerde:
- çarpıntı,
- titreme,
- huzursuzluk,
- uyarılmışlık,
- uyku güçlüğü
oluşturabilir.
Bu bedensel değişiklikler kişi tarafından “iç sıkıntısı” şeklinde de deneyimlenebilir.
Özellikle son dönemde kafein miktarı arttıysa veya kişi kafeine duyarlıysa tüketim düzenine bakmak yararlı olabilir.
Ancak her iç sıkıntısını kafeine bağlamak da doğru değildir.
Uykusuzluk ve İç Sıkıntısı Arasında İlişki Var mı?
Uyku yalnızca fiziksel dinlenme için değil, zihinsel ve duygusal süreçler açısından da önemlidir.
Kişi yeterince uyumadığında:
daha kolay gerilebilir,
dikkatini toplamakta zorlanabilir,
küçük problemlere daha yoğun tepki verebilir,
bedensel huzursuzluğu daha fazla fark edebilir.
Aynı zamanda iç sıkıntısı da uykuya dalmayı zorlaştırabilir.
Böylece:
huzursuzluk → uyku güçlüğü → yorgunluk → daha fazla huzursuzluk
şeklinde bir döngü gelişebilir.
Uzun süredir devam eden uyku sorunlarında yalnızca psikolojik açıklamalara odaklanmak yerine gerektiğinde uygun sağlık değerlendirmesi de yapılmalıdır.
İç Sıkıntısını Sürekli Kontrol Etmek Hissi Artırabilir mi?
Kişi huzursuzluğunu fark ettiğinde doğal olarak:
“Geçti mi?”
diye kontrol edebilir.
Bir süre sonra:
“Şimdi nasıl hissediyorum?”
“Göğsümde hâlâ sıkışma var mı?”
“Tekrar kötü olacak mı?”
gibi sürekli öz-kontrol ortaya çıkabilir.
Bu yoğun kontrol, kişinin dikkatini huzursuzluk hissine daha fazla yöneltebilir.
Normalde kısa süreli olabilecek küçük bedensel değişiklikler daha görünür hale gelebilir.
Bu nedenle amaç iç sıkıntısını tamamen görmezden gelmek değildir.
Fakat bütün dikkatin sürekli hissin üzerinde tutulması da kişinin rahatlamasını zorlaştırabilir.
İç Sıkıntısı Nasıl Geçer?
“İç sıkıntısı nasıl geçer?” bu konudaki en güçlü ikincil sorgulardan biridir.
Ancak herkes açısından geçerli tek bir yöntem bulunmaz.
Çünkü iç sıkıntısının nedeni ve bağlamı kişiden kişiye değişebilir.
İlk olarak kişinin yaşadığı hissi hemen yok etmeye çalışmak yerine anlamlandırmaya çalışması yararlı olabilir.
Şu sorular düşünülebilir:
- İç sıkıntısı ne zaman başladı?
- Günün hangi saatlerinde artıyor?
- Belirli kişilerle veya olaylarla ilişkili mi?
- Son dönemde yaşamımda ne değişti?
- Yeterince uyuyor muyum?
- Çok fazla kafein tüketiyor muyum?
- Zihnim sürekli belirli bir konuyla mı meşgul?
- Dinlenmeye gerçekten zaman ayırıyor muyum?
- Son zamanlarda ifade etmekte zorlandığım bir duygu var mı?
Bu sorular tanı koymak için değil, deneyimin bağlamını anlamaya yardımcı olmak için kullanılabilir.
İç Sıkıntısı Geldiğinde Ne Yapılabilir?
Yoğun huzursuzluk geldiğinde kişi hemen nedenini çözmek zorunda değildir.
Öncelikle bulunduğu anda neler yaşadığını fark etmek yardımcı olabilir.
Örneğin:
“Şu anda içimde bir huzursuzluk var.”
“Kalp atışımı daha fazla hissediyorum.”
“Zihnim kötü ihtimallere gidiyor.”
gibi daha somut ifadeler kullanılabilir.
Ardından kişinin kendisine şu soruyu sorması yararlı olabilir:
“Şu anda gerçekten çözmem gereken somut bir problem var mı?”
Varsa bir sonraki adım belirlenebilir.
Yoksa zihin yalnızca belirsiz bir tehdidi çözmeye çalışıyor olabilir.
Kısa bir yürüyüş yapmak, bulunduğu ortamı değiştirmek veya dikkati başka bir günlük faaliyete yönlendirmek bazı kişilerde geçici olarak yardımcı olabilir.
Bunların herkes açısından aynı sonucu vereceği söylenemez.
İç Sıkıntısıyla Mücadele Etmek Yerine Onu Fark Etmek
Kişi iç sıkıntısını:
“Bu hemen geçmeli.”
şeklinde değerlendirdiğinde yeni bir baskı oluşabilir.
“Niye hâlâ geçmedi?”
“Bende bir problem mi var?”
“Ya hep böyle kalırsam?”
Bu düşünceler ilk huzursuzluğun üzerine ikinci bir kaygı katmanı ekleyebilir.
Daha farklı bir yaklaşım:
“Şu anda kendimi huzursuz hissediyorum ve bunun nedenini henüz bilmiyorum.”
demek olabilir.
Bu ifade duyguyu küçümsemez ancak hemen bir felaket senaryosuna da dönüştürmez.
Günlük Tutmak İç Sıkıntısını Anlamaya Yardımcı Olabilir mi?
Sebepsiz gibi görünen huzursuzlukta birkaç hafta boyunca kısa kayıtlar tutmak bazı kişiler için yararlı olabilir.
Uzun bir günlük yazmak gerekmez.
Örneğin:
Ne zaman başladı?
O sırada ne yapıyordum?
Aklımdan ne geçiyordu?
Bedenimde ne hissediyordum?
O gün uykum nasıldı?
Öncesinde stresli bir olay olmuş muydu?
gibi kısa notlar tutulabilir.
Bazen kişi zaman içerisinde iç sıkıntısının belirli günlerde, ortamlarda veya düşünceler sonrasında arttığını fark edebilir.
Amaç kişinin sürekli kendisini izlemesi değil, başlangıçta rastgele görünen deneyimlerin bir örüntüsü olup olmadığını görebilmektir.
Hareket Etmek ve Günlük Rutini Sürdürmek
İç sıkıntısı yaşayan kişi bazen:
“Bir şey yapmak istemiyorum.”
diye geri çekilebilir.
Kısa süre dinlenmek yararlı olabilir.
Ancak kişinin günler boyunca bütün rutinlerinden uzaklaşması sosyal temas, hareket ve günlük yapı açısından yeni zorlanmalar oluşturabilir.
Bu nedenle mevcut kapasiteye uygun basit rutinleri sürdürmek bazı kişiler için yararlı olabilir.
Kısa bir yürüyüş.
Duş almak.
Bir öğün hazırlamak.
Bekleyen küçük bir işi tamamlamak.
Bir yakınıyla kısa süre görüşmek.
Buradaki amaç “meşgul olursan geçer” şeklinde basit bir öneri değildir.
Daha çok kişinin bütün yaşamını iç sıkıntısına göre daraltmamasına dikkat etmektir.
İç Sıkıntısı Ne Zaman Profesyonel Olarak Değerlendirilebilir?
Zaman zaman iç sıkıntısı yaşamak olağandır.
Ancak huzursuzluk:
- uzun süredir devam ediyorsa,
- sık sık tekrar ediyorsa,
- kişinin uyku düzenini etkiliyorsa,
- iş veya eğitim yaşamında odaklanmayı zorlaştırıyorsa,
- sosyal yaşamdan uzaklaşmaya neden oluyorsa,
- kişi sürekli kötü bir şey olacakmış gibi hissediyorsa,
- zihinsel veya bedensel olarak rahatlamakta belirgin biçimde zorlanıyorsa
daha kapsamlı psikolojik değerlendirme düşünülebilir.
Burada belirli sayıda maddeye sahip olmak bir tanı anlamına gelmez.
Süre, yoğunluk ve günlük yaşam üzerindeki etki birlikte ele alınmalıdır.
Psikoterapide Sebepsiz İç Sıkıntısı Nasıl Ele Alınabilir?
Psikoterapide sebepsiz iç sıkıntısı tek başına bir tanı olarak değerlendirilmez.
Görüşmelerde kişinin huzursuzluğu hangi yaşam bağlamında yaşadığı incelenebilir.
Örneğin:
- İç sıkıntısı ne zaman başladı?
- Hangi durumlarda artıyor?
- Öncesinde hangi düşünceler ortaya çıkıyor?
- Gelecekle ilgili yoğun belirsizlik var mı?
- Kişi sürekli kötü ihtimalleri değerlendiriyor mu?
- İş veya ilişkilerde uzun süredir devam eden bir stres var mı?
- Duygularını ifade etmekte zorlanıyor mu?
- Uyku ve günlük yaşam düzeni nasıl?
- Huzursuzluk geldiğinde kişi ne yapıyor?
- Sürekli güvence arama veya kaçınma davranışları bulunuyor mu?
gibi farklı alanlar değerlendirilebilir.
Bir kişi için iş hayatındaki belirsizlik ön plana çıkarken başka biri için ilişkiler, sağlıkla ilgili kaygılar veya zihinsel yük daha belirleyici olabilir.
Kaygının günlük yaşam içerisindeki yeri ve psikoterapi sürecinin nasıl ele alınabileceği hakkında daha ayrıntılı bilgi Kadıköy Anksiyete ve Kaygı Bozuklukları sayfasında bulunmaktadır.
Online Psikoterapide İç Sıkıntısı Ele Alınabilir mi?
İstanbul dışında yaşayan veya düzenli biçimde kliniğe gelemeyen yetişkinler açısından uygun koşullarda online psikoterapi değerlendirilebilir.
Online görüşmelerde de:
- iç sıkıntısının ne zaman ortaya çıktığı,
- kişinin düşünce örüntüleri,
- stres kaynakları,
- belirsizlikle ilişkisi,
- günlük yaşam düzeni,
- huzursuzluk karşısında geliştirdiği davranışlar
ele alınabilir.
Online görüşmenin kişinin mahremiyet sağlayabileceği ve mümkün olduğunca kesintisiz bir ortamda gerçekleştirilmesi önemlidir.
Online veya yüz yüze görüşmenin uygunluğu kişinin ihtiyaçları doğrultusunda değerlendirilmelidir.
İstanbul Anadolu Yakası’nda yüz yüze görüşme, klinik konumu ve genel çalışma çerçevesi hakkında bilgi için Bağdat Caddesi Psikolog sayfası incelenebilir.
Sebepsiz İç Sıkıntısını Tek Bir Nedene Bağlamamak
Sebepsiz iç sıkıntısı yaşandığında zihnin ilk isteği net bir cevap bulmak olabilir.
“Bunun sebebi ne?”
“Bende ne var?”
“Bu neden geçmiyor?”
Ancak bazı duygusal deneyimler tek bir nedene bağlı değildir.
Yoğun stres.
Uyku düzenindeki değişiklikler.
Uzun süren zihinsel yük.
Belirsizlik.
İlişkisel problemler.
Fiziksel faktörler.
Bunların birkaçı aynı anda etkili olabilir.
Bu nedenle hedef iç sıkıntısını hemen belirli bir psikolojik etikete yerleştirmek yerine, kişinin son dönemdeki yaşamını daha geniş bir açıdan değerlendirmek olmalıdır.
“Sebepsiz” gibi görünen bir huzursuzluk gerçekten tamamen nedensiz olmayabilir.
Ancak nedeni hemen bulunamadığında kişinin kendisine tanı koyması da gerekmez.
Daha anlamlı olan, hissin süresini, yoğunluğunu, hangi durumlarda değiştiğini ve günlük yaşam üzerindeki etkisini değerlendirmektir.
İnternet üzerindeki psikoloji içerikleri genel bilgilendirme amacı taşır; kişiye özel psikolojik veya tıbbi değerlendirme ve tanı yerine geçmez.
